Uzay teması sinema tarihi boyunca bilinmeyene duyulan merakın, hayatta kalma mücadelesinin ya da görsel bir şölenin sahnesi oldu. Ancak yönetmen Johan Renck’in Jaroslav Kalfař’ın romanından uyarladığı Spaceman (Bir Astronotun Sonsuz Yolculuğu), rotasını uzayın karanlığından çok insanın karanlık sırlarına, yani kendi içine çeviriyor.
Başrolünde alışık olduğumuz komedi tiplemelerinden sıyrılıp melankolik bir performansa imza atan Adam Sandler’ın yer aldığı Netflix yapımı film, bilimkurgu ambalajına sarılmış derin bir psikolojik drama. Filmde ayrıca Carey Mulligan, Paul Dano, Kunal Nayyar, Lena Olin ve Isabella Rossellini de rol alıyor.
Bir Astronot, Bir Örümcek(!) ve Devasa Bir Boşluk
Hikaye, Jüpiter’in yakınlarında aniden beliren mor bir toz bulutunu (Chopra Bulutu) incelemek üzere tek başına 6 aylık bir göreve çıkan Çek astronot Jakub Prochazka (Adam Sandler) etrafında dönüyor. Ancak Jakub’ın asıl sorunu, uzay gemisindeki arızalar ya da radyasyon riskleri değil Dünya’dan ayrılırken geride bıraktıkları.
Jakub eşi Lenka (Carey Mulligan) ile bağlarını kopma noktasına getiren iletişimsizliği ve bencilliğinin yarattığı bir içsel boşlukla mücadele ederken, izolasyonun zirve yaptığı ve uykusuzluğun zihnini bulandırdığı bir anda gemide beliren ve dev bir örümceğe benzeyen bir yaratık olan Hanuš, filmin kırılma noktası oluyor. Paul Dano’nun seslendirmesiyle hayat bulan Hanuš, alışık olduğumuz uzaylı istilacı klişelerinin çok uzağında. O, zamanın başlangıcından beri galaksiyi gezen, Jakub’ın deyimiyle “kozmik bir gezgin” ama daha da önemlisi Jakub için bir ayna.
Hanuš: Gerçek Bir Varlık mı, Yoksa Hayali Bir Arkadaş mı?
Filmin en etkileyici yanı, Hanuš’un gerçekte var olup olmadığını asla tam olarak dikte etmemesi. Hanuš, Jakub’ın bastırdığı suçluluk duygusunun, evliliğindeki hatalarının ve çocukluk travmalarının somutlaşmış bir hali gibi davranıyor. Jakub’ın zihnine, anılarına dokunarak ona şu soruyu soruyor: “Güneş siteminin en uzak köşesine, sırf kaçmak için mi geldin?”
Kahramanımız insanlıktan ve eşinden uzaklaştıkça aslında kendi içindeki boşluğu büyüttüğünü, evrenin sırlarını çözmeye çalışırken belki de hayatındaki en değerli şeyi gözden kaçırdığını fark ediyor. Hanuš, ona rehberlik ederken, izleyiciye de modern insanın “bağ kurma” korkusunu ve bencil yalnızlığını sorgulatıyor.
Adam Sandler’dan alışılmışın dışında bir performans
Adam Sandler denildiğinde hepimizin aklına öncelikle komedi filmleri geliyor. Spaceman ise oyuncunun daha sakin, içe dönük ve dramatik bir performans sergilediği bir yapım. Uzun sessizlikler, iletişim kurmakta zorlandığı anlar ve geçmişine ilişkin pişmanlıkları, karakterin iç dünyasını diyaloglardan çok davranışlarıyla anlatıyor.
Carey Mulligan’ın canlandırdığı Lenka da hikâyenin Dünya’daki duygusal karşılığını oluşturuyor. Eşinin uzay görevinde olması, Lenka’nın kendi hayatını ve ilişkideki yerini yeniden gözden geçirmesine neden oluyor. Film, uzay aracındaki astronotun deneyimini merkeze alsa da geride kalan kişinin yaşadığı yalnızlığın da en az onunki kadar gerçek olduğunu hatırlatıyor.
Bu nedenle Spaceman’ı yalnızca bir astronotun macerası olarak değerlendirmek eksik kalır. Film, büyük hedeflerin peşinden koşarken kişisel ilişkilerin nasıl ihmal edilebildiğini ve başarı uğruna yapılan fedakârlıkların her zaman düşünüldüğü kadar basit olmadığını sorguluyor. Bu açıdan bakınca yine Adam Sandler’in başrolunu oynadığı 2006 yapımı fantastik/bilim kurgu olan Click (sihirli kumanda) filmi ile benzerlik gösteriyor.
Chernobyl dizisinden tanıdığımız yönetmen Johan Renck filmin temposunu bilinçli olarak düşük tutuyor. Bu sayede Max Richter’ın insanın ruhuna işleyen melankolik müzikleri, mor bulutsunun içindeki parçacıkların estetiği, Jakub’ın anılarındaki retro-fütüristik Çekoslovakya imgeleriyle birleşerek izleyiciyi adeta hipnotik bir rüyanın içine çekmeyi başarıyor.
Son Söz
Spaceman, aksiyon ve patlama sahneleri arayan bilimkurgu meraklılarını tatmin etmeyebilir. Ancak filmin derdi aksiyon yaratmak değil insan ilişkilerinin kırılganlığını, izolasyon psikolojisini ve “geç kalmışlık” hissini anlatmak. Jakub’ın Chopra Bulutu’nun merkezine yaptığı yolculukla kendi özüne yaptığı yolculuk eş zamanlı ilerlerken, izleyiciyi de kendi ilişkileri, seçimleri ve sorumlulukları üzerine düşünmeye çağırıyor.
